Ciekawostki o witaminach

Na początek ważne jest wiedzieć, że istnieją witaminy rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach. I z tego wynikają dalsze konsekwencje.

Do witamin rozpuszczalnych w wodzie należą:

• Witaminy z grupy B
• Witamina C

Witaminy rozpuszczalne w wodzie są bardzo szybko przetwarzane w metabolizmie organizmu i również szybko wydalane. Organizm może przechowywać tylko niewielką ilość w komórkach ciała.

Do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach należą:

• Witamina A
• Witamina D (Cholekalcyferol)
• Witamina E (Tokoferol)
• Witamina K

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, które są rozpuszczone w tłuszczach pokarmowych (rośliny tłuszczowe, produkty mięsne), mogą być tymczasowo przechowywane w komórkach ciała.

Rzut oka na witaminy

Witamina A (Retinol) – oczy i skóra

Witamina A jest ważna:

• dla optymalnego widzenia
• dla skóry i komórek błon śluzowych
• jako przeciwutleniacz
• dla optymalnej płynności krwi
• zapobieganie rakowi

Ważne źródła witaminy A w diecie:

• Witamina A: wątroba wołowa, ser, żółtko jaja, masło, margaryna
• Beta-karoten: w pomarańczowych owocach, marchew, pietruszka, szpinak

Objawy niedoboru: kurza ślepota, uszkodzenia skóry, zmniejszona odporność na infekcje

Grupy ryzyka, w których niedobór witaminy A występuje szczególnie często.
Ludzie, którzy

• stosować dietę odchudzającą
• cierpieć na choroby jelit
• używać środków przeczyszczających
• ludzie w krajach trzeciego świata

Grupa witamin B

Mówiąc o witaminach B, mamy na myśli grupę, ponieważ te witaminy rzadko występują w naturze w izolacji i są wzajemnie od siebie zależne w swoim działaniu w organizmie człowieka. Witaminy B mają wspólną cechę, że wszystkie są rozpuszczalne w wodzie i dlatego szybko wydalane z organizmu. Wiemy jedynie, że dla witaminy B12 można zgromadzić pewien zapas w organizmie. Dlatego warto tak układać codzienną dietę, aby codziennie dostarczać wystarczającą ilość witamin B.

Witamina B1 (Tiamina) Funkcja witaminy

Witamina B1 jest ważna

• jako kofaktor dla jednego z najważniejszych biokatalizatorów, mianowicie ADP = Adenozynodifosforan, a tym samym dla metabolizmu energetycznego komórek
• dla przewodnictwa nerwowego

Ważne źródła witaminy B1 w diecie

• Produkty z pełnego ziarna, rośliny strączkowe, ziemniaki, orzechy
• Mięso, jaja, mleko

Grupy ryzyka, w których niedobór witaminy B1 występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• spożywać prawie wyłącznie produkty z rafinowanego ziarna
• cierpieć na choroby jelit
• produkować zbyt mało soku żołądkowego
• być uzależnionym od alkoholu

Objaw niedoboru: "Beri-Beri" z polineuropatiami (często przy przewlekłym alkoholizmie)

Witamina B2 (Ryboflawina)

Funkcja witaminy
Witamina B2 jest ważna dla metabolizmu komórkowego, a z tego wynika szczególne znaczenie dla

• dla tworzenia erytrocytów
• dla optymalnej funkcji skóry i błon śluzowych
• w ciąży ważna dla rozwoju embrionalnego

Ważne źródła witaminy B2 w diecie
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość witaminy B2:

• Ser i inne produkty mleczne
• Ryby i mięso oraz warzywa liściaste
• Zboża
• Warzywa (zwłaszcza szpinak, szparagi, awokado, brokuły)

Grupy ryzyka, w których niedobór witaminy B2 występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• cierpieć na choroby jelit
• brać "pigułkę"
• brać antybiotyki
• być uzależnionym od alkoholu
• być pacjentem dializowanym

Objaw niedoboru: rzadko: anemia, skłonność do stanów zapalnych

Witamina B3 (Niacyna lub Kwas nikotynowy)

Funkcja witaminy
Witamina B3 jest ważna

• dla energii komórkowej (jest składnikiem ADP=Adenozynodifosforan)
• dla metabolizmu makroskładników
• dla trawienia (produkcja soku żołądkowego i żółci)
• dla produkcji hormonów płciowych
• dla zmniejszenia produkcji cholesterolu w wątrobie
• dla optymalnej funkcji nerwów

Ważne źródła witaminy B3 w diecie
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość witaminy B3:

• Produkty mleczne, jaja
• Ryby i mięso
• Produkty z pełnego ziarna
• Warzywa (szczególnie ziemniaki, pomidory, pietruszka)

Grupy ryzyka, w których niedobór witaminy B3 występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• cierpieć na choroby jelit
• cierpieć na choroby wątroby
• być uzależnionym od alkoholu

Objawy niedoboru witaminy B3
Ciężkie objawy niedoboru witaminy B3 prowadzą do tzw. pelagry, która objawia się szczególnie swędzeniem i zapaleniem skóry w okolicach rąk i szyi.

Witamina B5 (Kwas pantotenowy)

Funkcja witaminy
Witamina B5 jest ważna

• dla metabolizmu, ponieważ jest składnikiem strukturalnym Acetyl-Co-A
• dla nerwów (uczestniczy w produkcji adrenaliny, acetylocholiny i dopaminy)
• dla ochrony skóry i błon śluzowych

Ważne źródła witaminy B5 w diecie Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość witaminy B5:

• Produkty mięsne (zwłaszcza wątroba i nerki)
• Jaja
• Produkty pełnoziarniste
• Warzywa

Grupy ryzyka, w których niedobór witaminy B5 występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• podlegać zwiększonemu stresowi fizycznemu i psychicznemu
• być pacjentem dializowanym
• być diabetykiem

Objaw niedoboru: nieznany

Witamina B6 (Pirydoksyna)

Funkcja witaminy
Witamina B6 jest ważna

• dla funkcji metabolizmu komórkowego
• dla tworzenia materiału genetycznego (kwasów nukleinowych)
• dla neutralizacji homocysteiny w metabolizmie
• dla optymalnej funkcji mózgu
• dla tworzenia czerwonych krwinek
• dla obrony przed infekcjami i rakiem

Ważne źródła witaminy B6 w żywności
Wiele produktów spożywczych zawiera witaminę B6 w różnych ilościach. Jednakże, następujące produkty są szczególnie bogate w tę witaminę:

• Jaja, ryby
• Warzywa (szczególnie marchew, groszek, szpinak, brokuły, kapusta)
• Orzechy
• Produkty zbożowe
• Owoce, zwłaszcza banany

Grupy ryzyka, u których niedobór witaminy B6 występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• być pacjentem dializowanym
• brać leki hormonalne, np. "pigułkę"
• być w ciąży

Objaw niedoboru: uszkodzenia nerwów, stany zapalne skóry

Witamina B12 (Cyjanokobalamina)

Funkcja witaminy
Witamina B12 jest ważna

• dla tworzenia czerwonych krwinek (przy braku tzw. anemia złośliwa)
• dla tworzenia choliny (czynnik komórkowy podobny do witaminy) dla metabolizmu komórek nerwowych
• dla trawienia
• dla usuwania toksyn (detoksykacja)

Ważne źródła witaminy B12 w żywności
Główne źródła tej witaminy to produkty pochodzenia zwierzęcego. Szczególnie bogate są:

• Wątroba i nerki wołowe, owcze i wieprzowe
• Ryby (makrela, śledź, sardynki)
• Mleko (pełnotłuste i półtłuste)
• Żółtko jaja

Grupy ryzyka, u których niedobór witaminy B12 występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• cierpieć na choroby żołądkowo-jelitowe
• brać antybiotyki
• palić ( =obciążenie toksynami > detoksykacja)
• mieszkać w dużych miastach ( =obciążenie środowiskowe > detoksykacja toksyn)

Objaw niedoboru: anemia (anemia złośliwa)

Witamina C (Kwas askorbinowy)

Funkcja witaminy
Witamina C jest ważna

• dla produkcji kolagenu i stabilności tkanki łącznej dla gojenia ran
• jako przeciwutleniacz
• dla produkcji hormonów (adrenalina, kortyzon i tyroksyna)
• dla optymalnej krzepliwości krwi
• dla dobrej absorpcji żelaza
• dla energii w metabolizmie komórkowym
• dla detoksykacji przez wątrobę (łatwo łączy się z toksynami i lekami)
• dla optymalnego metabolizmu glukozy u diabetyków dla odporności immunologicznej

Ważne źródła witaminy C w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość witaminy C:

• Cytrusy, zwłaszcza cytryny, pomarańcze, mandarynki, grejpfruty
• inne owoce, jak porzeczki, kiwi i melony
• Warzywa, zwłaszcza słodka i ostra papryka, pietruszka, brokuły, kapusta, pomidory i sałata

Grupy ryzyka, u których niedobór witaminy C występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• Palenie
• cierpieć na stres
• cierpieć na choroby tarczycy
• być diabetykiem
• brać leki, np. środki przeciwbólowe

Objaw niedoboru: "Szkorbut" (np. krwawienie dziąseł, osłabienie tkanki łącznej)

Witamina D (Cholekalcyferol)

Funkcja witaminy
Witamina D jest ważna

• dla metabolizmu wapnia
• dla tworzenia kości
• dla zapobiegania i podstawowej terapii miażdżycy

Ważne źródła witaminy D w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość witaminy D:

• Ryby i olej rybny (zwłaszcza halibut, łosoś, tuńczyk)
• Wątroba
• Jaja, zwłaszcza żółtko
• Produkty mleczne (pełnotłuste i półtłuste)

Kiedykolwiek przyjmujesz witaminę D jako suplement diety, powinieneś upewnić się, że dostarczasz również wystarczającą ilość wapnia.

Grupy ryzyka, u których niedobór witaminy D występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• cierpieć na choroby żołądkowo-jelitowe
• brać leki
• rzadko wystawiać się na światło słoneczne
• mieć ciemniejszą skórę

Objaw niedoboru: osteomalacja (odwapnienie kości), krzywica (zaburzenia tworzenia kości)

Witamina E (Tokoferol)

Funkcja witaminy
Witamina E jest ważna

• jako przeciwutleniacz
• dla gojenia ran
• dla krzepliwości krwi
• przy nowotworach i chorobach sercowo-naczyniowych

Ważne źródła witaminy E w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość witaminy E:

• Ziarna zbóż
• Olej roślinny (zwłaszcza olej słonecznikowy, olej z krokosza)
• Orzechy
• Jaja (zwłaszcza żółtko)
• Soja
• Mleko i produkty mleczne

Grupy ryzyka, w których niedobór witaminy E występuje szczególnie często

• Ludzie cierpiący na choroby żołądkowo-jelitowe

Objaw niedoboru: nieznany (u szczurów bezpłodność)

Kwas foliowy

Funkcja witaminy
Kwas foliowy jest ważny

• dla tworzenia czerwonych krwinek
• dla tworzenia białych krwinek
• dla tworzenia materiału genetycznego
• w ciąży (zapobieganie wadom cewy nerwowej)
• W łagodnej formie jako tzw. rozszczep kręgosłupa (niepełne zamknięcie kanału kręgowego na dolnym końcu), w ciężkich formach tzw. otwarty kręgosłup aż do odkrytego mózgu noworodka.

Ważne źródła kwasu foliowego w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość kwasu foliowego:

• Warzywa, szczególnie sałaty
• Produkty pełnoziarniste
• Orzechy, rośliny strączkowe
• Mięso, ryby
• Produkty mleczne

Grupy ryzyka, u których niedobór kwasu foliowego występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• być w ciąży
• brać "pigułkę"
• cierpieć na choroby żołądkowo-jelitowe
• nadmiernie spożywać alkohol

Objaw niedoboru: anemia (podobna do niedoboru B12), wada cewy nerwowej u embrionu

Biotyna (Witamina H)

Funkcja witaminy
Najważniejsze funkcje biotyny w metabolizmie organizmu to:

• Biokatalizator w metabolizmie wielu komórek
• Biotyna jest również zaangażowana w tworzenie transferowego RNA (tzw. mRNA)

Ważne źródła biotyny w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość biotyny:

• Wątroba, nerki
• Jaja, szczególnie żółtko
• Drożdże
• Ryż naturalny
• Soja

Biotyna – objawy niedoboru

• szorstka skóra
• ogólne objawy, które mogą wskazywać na niedobór biotyny to: brak apetytu, zmęczenie i bóle mięśni

Witamina K

Funkcja witaminy
Najważniejsze funkcje witaminy K w metabolizmie organizmu to:

• Witamina K jest potrzebna do produkcji protrombiny, substancji krzepnięcia odpowiedzialnej za optymalną funkcję krzepliwości krwi
• Witamina K jest również zaangażowana w tworzenie kości
• Inna funkcja witaminy K dotyczy metabolizmu cukru (pomaga przekształcać glukozę w formę magazynową glikogen)

Ważne źródła witaminy K w żywności
Witamina K jest szczególnie bogata w następujących produktach spożywczych:

• Warzywa: szparagi, brokuły, kapusta, szpinak
• Zboża, soja
• Wątroba, żółtko jaja

Objaw niedoboru: zaburzenia krzepliwości krwi

Substancje podobne do witamin (Witaminoidy)

Witaminoidy to substancje niezbędne do życia o właściwościach podobnych do witamin, które są przyjmowane jako składniki pożywienia, ale mogą być również wytwarzane przez organizm.

Beta-karoten (Prowitamina A) i karotenoidy

Znanych jest około 500 różnych "karotenoidów", które wszystkie są chemicznie do siebie podobne. Około 10-15 z tych karotenoidów może być przynajmniej częściowo przekształcone w witaminę A w organizmie człowieka. Te nazywane są również prowitaminami A.

Naturalne występowanie: karotenoidy, w tym beta-karoten, są głównie zawarte w świeżych owocach i warzywach.

Karnityna

Karnityna to substancja podobna do aminokwasów. Naturalna karnityna to tzw. L-karnityna.

Organizm ludzki może sam wytwarzać karnitynę z aminokwasów lizyny i metioniny. Karnityna jest potrzebna w organizmie człowieka do rozkładu tłuszczów. Karnityna transportuje – w skrócie – kwasy tłuszczowe do mitochondrium. Bez wystarczającej ilości karnityny kwasy tłuszczowe nie mogą dotrzeć do wnętrza mitochondriów, elektrowni komórki.

Paliwo tłuszczowe, mimo że jest wystarczająco dostępne, nie może być wtedy spalane. Karnityna wspiera również usuwanie toksycznych substancji z mitochondriów. Karnityna jest zatem kluczowa dla pozyskiwania energii z spalania tłuszczów. Organizm ludzki zawiera około 20 g karnityny. Ten wysoki zapas karnityny wskazuje na jej znaczenie.

Ubichinon (Koenzym Q10)

Pod względem struktury chemicznej ubichinon jest podobny do witamin E i K. Podobnie jak te witaminy, ubichinon jest rozpuszczalny w tłuszczach i nierozpuszczalny w wodzie.

Ubichinon jest niezbędnym składnikiem mitochondriów w komórkach i odgrywa kluczową rolę jako koenzym w łańcuchu oddechowym dla różnych systemów transportu elektronów oraz w tworzeniu głównego nośnika energii komórki, adenozynotrifosforanu (ATP). Ważnym zadaniem ubichinonu jest jego funkcja jako przeciwutleniacz (łapacz wolnych rodników) w tkance tłuszczowej. Wspiera on tutaj działanie witaminy E jako łapacza wolnych rodników.

Aminokwasy

Białko ludzkie jest zbudowane z 20 aminokwasów. Osiem z tych aminokwasów musi być dostarczanych z pożywieniem i są one niezbędne (esencjonalne).

Niezbędne aminokwasy: Izoleucyna, Leucyna, Lizyna, Metionina, Fenyloalanina, Treonina, Tryptofan, Walina

Półniezbędne aminokwasy: Arginina, Histydyna, Tyrozyna, Cystyna/Cysteina

Nieniezbędne aminokwasy: Alanina, Kwas asparaginowy, Kwas glutaminowy, Glicyna, Seryna, Prolina, Hydroksyprolina

Dygresja: Tryptofan jako środek nasenny

Wysoka dawka tryptofanu zwiększa w mózgu "substancję snu" serotoninę. Tryptofan jest zatem stosowany w wysokich dawkach jako środek nasenny lub przeciw depresji. Tryptofan jest dostępny na receptę jako lek na zaburzenia snu i depresję.

Wtórne substancje roślinne

• Karotenoidy
• Fitosterole
• Glukozynolany
• Flawonoidy
• Inhibitory proteazy
• Monoterpeny
• Fitoestrogeny
• Siarczki

Dygresja: Minerały i mikroelementy

W przyrodzie występują zazwyczaj jako sole. Rozkład następuje aż do poziomu atomów. Te atomy mogą mieć różne ładunki elektryczne i są ważne dla procesów metabolicznych.

Minerały i mikroelementy przyspieszają procesy metaboliczne.

Niektóre elementy, takie jak wapń, magnez, sód, chlorek, potrzebujemy w większych ilościach niż np. potas, jod, żelazo i miedź. Inne są potrzebne tylko w śladowych ilościach, stąd ich nazwa mikroelementy. Niektóre z tych mikroelementów to jod, żelazo, miedź, kobalt, chrom, cynk, mangan, molibden, fluor, bor i selen.

Rośliny pobierają te minerały bezpośrednio z gleby.

Minerały (makroelementy)

Wapń

Funkcja w metabolizmie
Wapń jest ważny:

• dla budowy kości i zębów
• dla prawidłowej funkcji mięśni
• dla krzepliwości krwi
• pośredniczy w syntezie i uwalnianiu neuroprzekaźników

Ważne źródła wapnia w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość wapnia:

• Mleko
• Ser
• Warzywa (kapusta, szpinak i fasola)
• Orzechy, migdały

Grupy ryzyka niedoboru wapnia Ludzie, którzy

• cierpieć na choroby żołądkowo-jelitowe
• mają niedobór witaminy D
• są w ciąży lub karmią piersią

Objawy niedoboru, sytuacje

• Skurcze mięśni: mrowienie, "zasypianie nóg"
• Zaburzenia krzepnięcia krwi:
• Długotrwały niedobór wapnia prowadzi do deformacji kości i opóźnionego wzrostu.
• Jednym z najważniejszych objawów niedoboru wapnia jest osteoporoza (osłabienie kości).
• Ciąża: Wzrost dziecka w łonie matki odbiera matce wapń, który jest potrzebny do budowy szkieletu kostnego dziecka. To samo dotyczy okresu karmienia piersią, ponieważ w mleku matki jest dużo wapnia.

Potas

Potas jest najważniejszym dodatnio naładowanym jonem wewnątrz każdej komórki.

Funkcja w metabolizmie
Potas jest ważny

• dla pozyskiwania energii w metabolizmie komórkowym
• dla prawidłowej pracy serca i mięśni
• dla przewodzenia impulsów nerwowych

Ważne źródła potasu w żywności Najważniejsze źródła potasu to:

• Owoce, zwłaszcza banany, morele, awokado
• Warzywa, zboża, rośliny strączkowe
• Produkty mięsne i ryby

Grupy ryzyka niedoboru potasu Ludzie, którzy

• cierpią na niewydolność nerek
• są pacjentami dializowanymi
• przyjmują diuretyki

Objawy niedoboru:
Objawy niedoboru potasu mogą być

• nieregularne bicie serca
• Zaburzenia trawienia (zarówno biegunka, jak i zaparcia)
• Osłabienie mięśni i zmniejszone odruchy mięśniowe

Sód

Funkcja w metabolizmie
Sód jest ważny

• dla równowagi płynów ustrojowych
• Główne jony przestrzeni zewnątrzkomórkowej, które są niezbędne do utrzymania równowagi wodnej
• dla produkcji kwasu żołądkowego
• dla skurczu mięśni
• dla przewodzenia impulsów nerwowych

Ważne źródła sodu w żywności

• Sól kuchenna
• Mleko
• Warzywa
• różne rodzaje mięsa

Te produkty naturalnie dostarczają dużo sodu.

Grupy ryzyka niedoboru sodu
Ludzie, którzy

• szybko się pocą
• cierpią na silną, długotrwałą biegunkę

Niedobór sodu występuje rzadko, ponieważ wiele codziennych potraw zawiera sód w postaci soli (chlorku sodu).

Objawy niedoboru

• Odwodnienie
• Osłabienie mięśni
• Brak apetytu

Magnez

Kolejny ważny minerał, który musimy dostarczać w dużych ilościach, to magnez.

Funkcje w metabolizmie
Magnez jest ważny

• dla prawidłowej funkcji mięśni
• dla ciśnienia krwi (obniża wysokie ciśnienie)
• dla rytmu serca
• dla funkcjonowania wielu enzymów

Ważne źródła magnezu w żywności
Następujące produkty spożywcze mają zwiększoną zawartość magnezu:

• Owoce: banany, morele, grejpfruty
• Warzywa, soja
• Mięso i ryby
• Mleko i produkty mleczne

Grupy ryzyka niedoboru magnezu Ludzie, którzy

• cierpieć na choroby żołądkowo-jelitowe
• być w ciąży
• są pacjentami dializowanymi
• przyjmują diuretyki

Objawy niedoboru

• Drżenie, skurcze aż do spastycznych ruchów mięśni.
• wysokie ciśnienie krwi
• Zaburzenia rytmu serca

Mikroelementy

Ze względu na niski dzienny zapotrzebowanie, niedobór niezbędnego mikroelementu objawia się stopniowo i z częściowo niecharakterystycznymi objawami.

Żelazo

Żelazo jest ważnym minerałem, z którego organizm może magazynować pewną ilość w wątrobie i śledzionie.

Żelazo jest ważne

• dla tworzenia erytrocytów (Fe jest składnikiem hemoglobiny)
• dla metabolizmu mięśniowego (mioglobina)
• dla układu odpornościowego

Ważne źródła żelaza w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość żelaza:

• Warzywa, zielone warzywa liściaste, buraki, rzeżucha
• Mięso, zwłaszcza wątroba
• Ryby
• Jaja
• Produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, orzechy

Grupy ryzyka, u których niedobór żelaza występuje szczególnie często
Ludzie, którzy

• Krwawienia w przewodzie pokarmowym
• u których wchłanianie żelaza jest zaburzone
• Kobiety w wieku rozrodczym

Objawy niedoboru

• Anemia (niedokrwistość)
• Podatność na infekcje
• Zaburzenia w obrębie mięśni

Cynk

Cynk jest zaangażowany w liczne systemy enzymatyczne jako kofaktor (koenzym).

Ważne źródła cynku w diecie Najważniejsze naturalne źródła cynku to:

• Warzywa
• Produkty zbożowe
• Mięso
• Produkty mleczne

Objawy niedoboru

Niedobór cynku może prowadzić do zaburzeń wzrostu, zaburzeń gojenia ran, wypadania włosów, zwiększonej podatności na infekcje i chorób skóry.

Jod

Jod jest potrzebny do produkcji hormonów tarczycy.
Ważne źródła jodu w żywności

• Ryby
• Mięso
• Mleko
• Pszenica
• Sałata
• sól jodowana

Objawy niedoboru

Wole (bardzo często), rzadziej niedoczynność tarczycy

Selen

Selen jest ważnym antyoksydantem i chroni przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, podobnie jak witaminy antyoksydacyjne.

Ważne źródła selenu w diecie to:

• Warzywa wszelkiego rodzaju, zwłaszcza
• Brokuły
• Cebula
• ale także produkty zbożowe
• oraz ryby

Objawy niedoboru

Osłabienie odporności (statystycznie częstsze i wcześniejsze występowanie raka), choroby mięśnia sercowego

Miedź

Miedź jest ważna

• dla tworzenia kolagenu w ścianie naczyń
• dla wchłaniania żelaza, a tym samym dla tworzenia erytrocytów
• dla funkcji różnych enzymów (oksydazy)

Ważne źródła miedzi w żywności
Następujące produkty spożywcze mają stosunkowo wysoką zawartość miedzi

• Orzechy
• Zboża
• Warzywa i owoce
• Wątroba
• Skorupiaki, takie jak ostrygi

Grupy ryzyka, w których niedobór miedzi występuje szczególnie często

U dorosłych nie są znane grupy ryzyka, u dzieci w przypadku niedożywienia.

Objawy niedoboru

Anemia z powodu zaburzenia wchłaniania żelaza, zaburzenie syntezy kolagenu

Kobalt

Funkcje metaboliczne kobaltu Kobalt jest składnikiem witaminy B12.

Ważne źródła kobaltu w diecie

• Zboża
• Rośliny strączkowe

Objaw niedoboru: tzw. anemia makrocytarna (=duże komórki) lub anemia złośliwa

Mangan

Mikroelement mangan jest ważnym kofaktorem dla biokatalizatorów. Na przykład aktywuje enzymy zaangażowane w metabolizm węglowodanów i metabolizm cząsteczek informacji genetycznej (DNA).

Ważne źródła manganu w diecie

• Awokado
• Orzechy
• Produkty zbożowe
• Groszek
• Pietruszka
• i inne warzywa

Objawy niedoboru

Ciężki i długotrwały niedobór manganu prowadzi do zahamowania wzrostu, niepłodności i innych poważnych zaburzeń.

Molibden

Mikroelement molibden jest składnikiem wielu reakcji enzymatycznych w metabolizmie komórki (np. w enzymie ksantynooksydaza).

Ważne źródła molibdenu w diecie

• Zboża wszelkiego rodzaju
• oraz warzywa
• zwłaszcza groszek
• Szpinak i
• inne warzywa liściaste

Objaw niedoboru nieznany

Chrom

Chrom odgrywa ważną rolę w metabolizmie węglowodanów, zwłaszcza w interakcji między cukrem a insuliną. Niedobór tego mikroelementu może być jednym z powodów, dla których cukrzyca nadal się rozprzestrzenia w większości krajów uprzemysłowionych.

Istnieją wskazówki, że u niektórych osób potrzeba na słodycze pojawia się z powodu niedoboru chromu, a jego suplementacja może temu zapobiec.

Ważne źródła chromu w diecie to:

• Zboża i naturalny ryż
• Ser i produkty mleczne
• Mięso oraz drożdże piwne

Enzymy

Enzymy są biokatalizatorami. Są to wysokocząsteczkowe białka (proteiny), które przyspieszają reakcje chemiczne, obniżając energię aktywacji i umożliwiając tym samym przebieg reakcji w organizmie.

Substancja chemiczna, którą przekształca enzym, nazywana jest substratem. Enzymy wykazują częściowo wysoką specyficzność substratową, tzn. przekształcają tylko jeden substrat (zasada klucza i zamka). Często potrzebne jest również koenzym.

Proteazy lub proteolityczne enzymy

Spośród wielu tysięcy enzymów w ciele, szczególnie grupa enzymów zwanych proteazami jest medycznie i profilaktycznie istotna. Te enzymy proteolityczne (rozkładające białka) rozkładają łańcuchy aminokwasowe lub cząsteczki białka.

Aby to było możliwe, łańcuch aminokwasowy z odpowiednimi aminokwasami musi być przyłączony do aktywnego centrum proteazy. Ta specyficzność substratowa jest określana przez przestrzenną strukturę proteazy i substratu, zgodnie z zasadą klucza i zamka.

Oprócz swoich specyficznych zadań w organizmie, w różnych systemach funkcji fizjologicznych (np. krzepnięcie, fibrynoliza, układ dopełniacza), wszystkie proteazy pełnią również wiele innych funkcji w ciele. Złożony system we krwi z antyproteazami i proteazami tworzy niezbędną homeostatyczną wielkość, tzw. proteolityczną aktywność surowicy

Medycznie i profilaktycznie stosowane są przede wszystkim enzymy roślinne bromelaina i papaina oraz enzymy zwierzęce trypsyna i chymotrypsyna. Te enzymy mają dobrze zbadane właściwości:

• Enzymy proteolityczne działają przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo
• Enzymy proteolityczne poprawiają właściwości przepływu krwi
• Enzymy proteolityczne wspierają rozkład patologicznych kompleksów immunologicznych
• Enzymy proteolityczne działają regulująco na układ odpornościowy
  • poprzez zmianę receptorów na powierzchni komórki
• Modulacja receptorów
  • poprzez zwiększenie aktywności komórek obronnych
• Enzymy proteolityczne zwiększają przepuszczalność tkanek dla antybiotyków
• Enzymy proteolityczne przyspieszają gojenie

Podanie enzymów proteolitycznych zwiększa mierzalnie tzw. proteolityczną aktywność surowicy (PSA).

Umiarkowany, codzienny sport prowadzi do znaczącego zwiększenia PSA. Jest prawdopodobne, że jednocześnie mierzalna poprawa funkcji odpornościowej jest z tym związana.

Wiele nieprzyjemnych chorób powstaje przez tzw. patologiczne kompleksy immunologiczne, które mogą również krążyć we krwi. Patologiczne potencjały są tutaj zwalczane przez enzymy proteolityczne, które te kompleksy rozkładają.

Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) uznała "systematyczne podawanie enzymów" za "GRAS" (generalnie uznawane za bezpieczne). Oznacza to, że systematyczne podawanie enzymów jest pod względem bezpieczeństwa traktowane na równi z żywnością. Jednorazowe, powtarzane lub długotrwałe przyjmowanie nie wywołuje widocznie poważnych objawów toksyczności ani skutków ubocznych.